Cách đọc nhãn và phân biệt thực phẩm bảo vệ sức khỏe với thuốc
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không thay thế thuốc chữa bệnh; cách nhanh nhất để phân biệt là đọc nhãn. Nhãn thực phẩm bảo vệ sức khỏe ghi rõ cụm từ “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe” kèm dòng cảnh báo, còn thuốc có số đăng ký do Cục Quản lý Dược cấp. Bài viết hướng dẫn 5 thông tin cần đọc trên nhãn và cách tự tra cứu trên trang của Bộ Y tế.
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thuốc khác nhau thế nào?
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe dùng để bổ sung chế độ ăn, hỗ trợ sức khỏe; thuốc dùng để phòng bệnh, chẩn đoán, chữa bệnh và được quản lý chặt hơn. Hai nhóm do hai cơ quan khác nhau của Bộ Y tế quản lý, nên thông tin trên bao bì cũng khác nhau.
Người tiêu dùng thường gọi thực phẩm bảo vệ sức khỏe là thực phẩm chức năng. Bảng dưới đây so sánh hai nhóm sản phẩm theo 5 tiêu chí.
| Tiêu chí | Thực phẩm bảo vệ sức khỏe | Thuốc |
|---|---|---|
| Mục đích | Bổ sung chế độ ăn, hỗ trợ sức khỏe | Phòng bệnh, chẩn đoán, chữa bệnh |
| Cơ quan quản lý | Cục An toàn thực phẩm | Cục Quản lý Dược |
| Số trên bao bì | Số tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm | Số đăng ký (SĐK), thường bắt đầu bằng VD-, VN-, VS-, GC-, QLSP- |
| Câu bắt buộc | "Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh" | Không có câu này |
| Nơi tra cứu | vfa.gov.vn, dichvucong.moh.gov.vn, congkhaiyte.moh.gov.vn | dichvucong.dav.gov.vn/congbothuoc |
Nhãn thực phẩm bảo vệ sức khỏe gồm những thông tin nào?
Nhãn thực phẩm bảo vệ sức khỏe gồm 5 nhóm thông tin: tên nhóm sản phẩm, dòng cảnh báo, số tiếp nhận bản công bố, công dụng và cách dùng, thành phần và hạn dùng. Với hàng nhập khẩu, kiểm tra trên nhãn phụ tiếng Việt.
Cụm từ “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe” cho biết điều gì?
Cụm từ “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe” cho biết sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm, không phải thuốc. Sản phẩm bán như thực phẩm chức năng mà không ghi cụm từ này là dấu hiệu cần cẩn trọng.
Dòng cảnh báo “không phải là thuốc” ghi thế nào?
Nhãn phải có dòng: “Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”. Dòng này nhắc người dùng rằng sản phẩm chỉ hỗ trợ, không dùng thay thuốc đang điều trị.
Số tiếp nhận đăng ký bản công bố là gì?
Số tiếp nhận đăng ký bản công bố là số trên Giấy tiếp nhận do cơ quan có thẩm quyền cấp, bắt buộc để thực phẩm bảo vệ sức khỏe được lưu thông. Sản phẩm có quảng cáo có thể ghi thêm số xác nhận nội dung quảng cáo.
Công dụng, đối tượng và cách dùng được ghi thế nào?
Công dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe thường được ghi dạng “hỗ trợ” hoặc “giúp”, kèm đối tượng sử dụng, cách dùng và khuyến cáo về nguy cơ nếu có. Nhãn không khẳng định sản phẩm chữa khỏi bệnh.
Cần kiểm tra thành phần, hạn dùng và nơi chịu trách nhiệm ra sao?
Cần kiểm tra tên sản phẩm, thành phần và hàm lượng, khối lượng tịnh, ngày sản xuất, hạn sử dụng, cách bảo quản, cùng tên và địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm. Thông tin này giúp truy xuất nguồn gốc khi cần.
Làm sao nhận biết thuốc qua bao bì?
Để nhận biết thuốc, tìm số đăng ký (SĐK) do Cục Quản lý Dược cấp, thường bắt đầu bằng VD-, VN-, VS-, GC- hoặc QLSP-. Số này thường in ở mặt bên, mặt sau hộp hoặc trên tem phụ.
Hộp thuốc luôn kèm tờ hướng dẫn sử dụng, ghi chỉ định, chống chỉ định, liều dùng và tác dụng không mong muốn. Thuốc kê đơn có ký hiệu “Rx” và chỉ được mua khi có đơn của bác sĩ.
Tra cứu sản phẩm trên trang của Bộ Y tế thế nào?
Để tra cứu, nhập số đăng ký thuốc trên trang của Cục Quản lý Dược, hoặc tra thông tin công bố thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên trang của Cục An toàn thực phẩm. Sau đó so sánh kết quả với bao bì đang cầm.
- Với thuốc: vào dichvucong.dav.gov.vn/congbothuoc, nhập số đăng ký, so sánh tên thuốc, dạng bào chế, hoạt chất, hàm lượng và nhà sản xuất.
- Với thực phẩm bảo vệ sức khỏe: tra cứu thông tin công bố và quảng cáo trên vfa.gov.vn, dichvucong.moh.gov.vn hoặc congkhaiyte.moh.gov.vn.
Nếu không tìm thấy kết quả, hoặc thông tin không khớp với bao bì, không nên mua và nên hỏi ý kiến dược sĩ. Như vậy, đọc nhãn và tra cứu là hai bước giúp phân biệt thực phẩm bảo vệ sức khỏe với thuốc.
Ngoài việc đọc nhãn, người tiêu dùng cần cảnh giác với quảng cáo và dùng sản phẩm đúng cách.
Cần lưu ý gì khi mua và dùng thực phẩm bảo vệ sức khỏe?
Khi mua và dùng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cần lưu ý 2 điểm: nhận biết dấu hiệu quảng cáo vi phạm và dùng đúng cách khi đang điều trị bệnh.
Dấu hiệu quảng cáo nào cần cảnh giác?
Cục An toàn thực phẩm lưu ý 3 dấu hiệu quảng cáo vi phạm thường gặp trên mạng xã hội. Cụ thể:
- Khẳng định dùng sản phẩm sẽ khỏi bệnh.
- Có hình ảnh bác sĩ hoặc nhân viên y tế giới thiệu sản phẩm.
- Thiếu dòng cảnh báo sản phẩm không phải là thuốc.
Người đang dùng thuốc cần lưu ý gì?
Người đang dùng thuốc không tự ý ngừng hoặc giảm thuốc để thay bằng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, và nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thêm. Ngoài ra:
- Phụ nữ có thai, đang cho con bú và trẻ em cần đọc kỹ đối tượng sử dụng trên nhãn.
- Dùng đúng liều ghi trên nhãn; dùng nhiều hơn không giúp tốt hơn.
- Đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe.
Câu hỏi thường gặp
Thực phẩm chức năng và thực phẩm bảo vệ sức khỏe có giống nhau không?
“Thực phẩm chức năng” là cách gọi quen thuộc. Trên nhãn, sản phẩm phải ghi đúng tên nhóm, ví dụ “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”.
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe có dùng thay thuốc được không?
Không. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe chỉ bổ sung cho chế độ ăn và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Làm sao biết một sản phẩm đã được phép lưu hành?
Tra số đăng ký (với thuốc) hoặc số tiếp nhận đăng ký bản công bố (với thực phẩm bảo vệ sức khỏe) trên các trang của Bộ Y tế.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế hướng dẫn người dân mua và sử dụng thực phẩm chức năng đảm bảo chất lượng – Luật sư Việt Nam, 23/04/2025
- Bộ Y tế hướng dẫn cách tra cứu thuốc được cấp phép lưu hành – Luật sư Việt Nam, 22/04/2025
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm
Tác giả: Dược sĩ Đỗ Việt Hà
Bài viết mới nhất
- Bổ gan Thái Minh - Hỗ trợ giải độc, bảo vệ gan, hạn chế tác hại của rượu bia
- Bình Vị Thái Minh: Hỗ trợ giảm acid dịch vị, bảo vệ niêm mạc dạ dày
- Khương Thảo Đan Gold: Giúp làm trơn khớp, phục hồi sụn khớp
- Hồng sâm Việt Nam Thái Minh: Nguồn gốc, thành phần và cách dùng
- Sâm Việt Nam và sâm Hàn Quốc: Phân biệt loài, hình thái, saponin
- Fitmeal Thái Minh: Bữa ăn dinh dưỡng 185 Kcal kiểm soát khẩu phần
- Siro Heviho: TPBVSK hỗ trợ giảm ho, long đờm, giảm đau rát họng cho trẻ và người lớn