Bộ luật Hình sự sửa đổi: Doanh nghiệp TPBVSK cần chuẩn bị gì?

Chiều 20/11/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK), bộ luật mới ghi rõ dấu hiệu thực phẩm giả ngay trong điều luật và nâng mức phạt tiền đối với pháp nhân lên khoảng gấp đôi. Bảo đảm chất lượng sản phẩm đúng hồ sơ công bố và quy chuẩn kỹ thuật là cách phòng ngừa rủi ro hình sự hiệu quả nhất.

Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi

Kết quả biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), chiều 20/11/2026. Ảnh: quochoi.vn

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) khi nào?

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua chiều 20/11/2026 tại Kỳ họp thứ 2, với 463/472 đại biểu có mặt tán thành. Dưới đây là các mốc thời gian chính.

Bộ luật mới có hiệu lực từ ngày nào?

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027 và thay thế Bộ luật Hình sự năm 2015. Theo Điều 414, Bộ luật Hình sự năm 2015 (Luật 100/2015/QH13) (đã được sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2024, 2025) hết hiệu lực từ ngày bộ luật mới có hiệu lực. Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành bộ luật được thông qua cùng ngày và có hiệu lực từ 03/12/2026 (LuatVietnam).

Bộ luật mới có những điểm gì nổi bật?

Bộ luật mới gồm 3 phần, 25 chương, 417 điều; bỏ hình phạt tử hình với 6 tội danh và điều chỉnh cách xác định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Theo VietnamPlus và Báo Công an nhân dân, bộ luật xác định cá nhân là người trực tiếp thực hiện tội phạm. Pháp nhân thương mại chỉ chịu trách nhiệm khi cá nhân phạm tội nhân danh pháp nhân và đáp ứng các điều kiện luật định. Lĩnh vực an toàn thực phẩm nằm trong nhóm được rà soát lại hành vi khách quan của tội phạm (Báo Công an nhân dân).

Phiên họp Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp thứ 2

Phiên họp Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp thứ 2. Ảnh: quochoi.vn

Bộ luật Hình sự mới thay đổi gì với doanh nghiệp thực phẩm, TPBVSK?

Bộ luật Hình sự mới có 3 thay đổi chính với doanh nghiệp thực phẩm, TPBVSK: ghi rõ dấu hiệu thực phẩm giả trong điều luật, đổi cách tính ngưỡng định khung và tăng mức phạt tiền. TPBVSK là một loại thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP, nên chịu điều chỉnh của các tội phạm về thực phẩm.

Thực phẩm giả được xác định thế nào theo luật mới?

Theo Điều 175, thực phẩm giả gồm 2 trường hợp: có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc, bản chất, tên gọi; hoặc vi phạm quy định kỹ thuật bắt buộc về an toàn thực phẩm. Điều 193 Bộ luật Hình sự năm 2015 chỉ ghi chung "hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm". Điều 175 mới mô tả trực tiếp hai dấu hiệu sau:

  • Thực phẩm có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi của sản phẩm mà hàng hóa đó mang tên.
  • Thực phẩm vi phạm quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, bắt buộc áp dụng để bảo đảm chất lượng và an toàn.

Với TPBVSK, trường hợp thứ hai có ý nghĩa thực tiễn lớn. Sản phẩm vượt giới hạn kim loại nặng, vi sinh vật hoặc không đạt chỉ tiêu theo quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc có thể bị xem xét theo tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm. Khoản 1 Điều 175 không đặt ngưỡng giá trị tối thiểu, mức phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.

Hành vi chuẩn bị sản xuất có bị xử lý không?

Có, khoản 5 Điều 175 quy định người chuẩn bị sản xuất hàng giả là thực phẩm, phụ gia thực phẩm bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm. Như vậy, trách nhiệm hình sự có thể phát sinh trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường.

Mức phạt với pháp nhân thương mại tăng bao nhiêu?

Mức phạt tiền với pháp nhân thương mại phạm tội sản xuất, buôn bán thực phẩm giả tăng khoảng gấp đôi, cao nhất lên 36 tỷ đồng. Bảng dưới đây so sánh Điều 193 Bộ luật Hình sự năm 2015 với Điều 175 bộ luật mới.

Nội dung Điều 193 BLHS 2015 Điều 175 BLHS mới
Pháp nhân – khung 1 1 – 3 tỷ đồng 2 – 6 tỷ đồng
Pháp nhân – khung 2 3 – 6 tỷ đồng 6 – 12 tỷ đồng
Pháp nhân – khung 3 6 – 9 tỷ đồng 12 – 18 tỷ đồng
Pháp nhân – khung 4 9 – 18 tỷ đồng 18 – 36 tỷ đồng
Pháp nhân – phạt tiền bổ sung 100 – 300 triệu đồng 200 – 600 triệu đồng
Cá nhân – phạt tiền bổ sung 20 – 100 triệu đồng 40 – 200 triệu đồng
Cá nhân – phạt tù 02 năm đến 20 năm hoặc chung thân 02 năm đến 20 năm hoặc chung thân

Ngoài phạt tiền, pháp nhân có thể bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực từ 01 năm đến 03 năm. Pháp nhân bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn nếu hành vi phạm tội gây thiệt hại đến tính mạng của nhiều người và không có khả năng khắc phục hậu quả (Điều 81).

Ngưỡng định khung tăng nặng thay đổi thế nào?

Bộ luật mới tính ngưỡng định khung theo tổng doanh số hàng đã bán và giá thành hàng chưa bán, thay cho giá trị hàng giả và thu lợi bất chính như trước. Theo Điều 175, các khung tăng nặng gồm:

  • Khung 2 (tù 05 – 10 năm): tổng doanh số từ 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng; có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; gây tổn hại sức khỏe từ 31% đến dưới 61%.
  • Khung 3 (tù 10 – 15 năm): tổng doanh số từ 1 tỷ đến dưới 3 tỷ đồng hoặc làm chết người.
  • Khung 4 (tù 15 – 20 năm hoặc chung thân): tổng doanh số từ 3 tỷ đồng trở lên hoặc làm chết 02 người trở lên.

Với doanh nghiệp sản xuất theo lô, doanh số của một lô hàng có thể vượt ngưỡng 200 triệu đồng. Do đó, một lô hàng không đạt quy chuẩn bắt buộc có thể rơi vào khung 2 ngay.

Doanh nghiệp TPBVSK còn cần lưu ý những tội danh nào?

Ngoài Điều 175, doanh nghiệp cần lưu ý 3 tội danh: vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 308), quảng cáo gian dối (Điều 179) và vi phạm quyền lợi người tiêu dùng (Điều 181). Cả ba tội đều thuộc phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại theo Điều 79.

Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm áp dụng khi nào?

Điều 308 áp dụng khi doanh nghiệp dùng chất cấm, phụ gia ngoài danh mục, nguyên liệu quá hạn hoặc bán thực phẩm không bảo đảm quy chuẩn gây ngộ độc. Ví dụ, sử dụng phụ gia cấm hoặc ngoài danh mục mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đến dưới 100 triệu đồng có thể bị phạt tiền từ 100 – 400 triệu đồng hoặc tù 02 – 05 năm. Pháp nhân bị phạt từ 1 tỷ đến 18 tỷ đồng tùy khung. Điều 308 chỉ áp dụng nếu hành vi không thuộc Điều 175.

Quảng cáo TPBVSK sai sự thật có bị xử lý hình sự không?

Có, theo Điều 179, người quảng cáo gian dối đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi này mà còn vi phạm bị phạt tiền 50 – 200 triệu đồng. Người phạm tội cũng có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Pháp nhân bị phạt tiền từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng. Điều 181 xử lý hành vi cung cấp thông tin không chính xác về sản phẩm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, khi thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng. Pháp nhân vi phạm Điều 181 bị phạt đến 10 tỷ đồng.

Khi nào pháp nhân phải chịu trách nhiệm hình sự?

Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân và có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân. Đây là 3 điều kiện tại Điều 78. Vì vậy, quy trình phê duyệt nội bộ (ai quyết định xuất xưởng, ai duyệt nội dung quảng cáo) trở thành yếu tố quan trọng khi xác định trách nhiệm.

Như vậy, Bộ luật Hình sự sửa đổi đặt yêu cầu cao hơn về chất lượng với doanh nghiệp thực phẩm, TPBVSK. Phần tiếp theo trình bày các việc doanh nghiệp nên chuẩn bị trước ngày 01/3/2027.

Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh TPBVSK cần chuẩn bị gì?

Doanh nghiệp cần chuẩn bị 5 nhóm việc: kiểm soát chất lượng theo hồ sơ công bố, tuân thủ quy chuẩn bắt buộc, quản lý nguyên liệu, kiểm soát quảng cáo và rà soát phê duyệt nội bộ. Mỗi nhóm việc gắn với một điều luật cụ thể như sau.

Vì sao bảo đảm chất lượng là yếu tố sống còn?

Bảo đảm chất lượng là yếu tố sống còn vì cả hai dấu hiệu thực phẩm giả tại Điều 175 đều gắn với chất lượng: công dụng thực tế và sự phù hợp quy chuẩn bắt buộc. Sản phẩm đạt đúng chỉ tiêu đã công bố và quy chuẩn bắt buộc sẽ không có dấu hiệu của thực phẩm giả. Ngược lại, nếu đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm pháp nhân tại Điều 78, một lô hàng không đạt có thể khiến doanh nghiệp đối mặt mức phạt từ 2 tỷ đồng và nguy cơ bị cấm kinh doanh.

Doanh nghiệp nên làm gì với hệ thống chất lượng?

Để kiểm soát chất lượng, doanh nghiệp nên thực hiện 5 việc sau:

  1. Duy trì điều kiện sản xuất đạt GMP theo yêu cầu bắt buộc với cơ sở sản xuất TPBVSK tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
  2. Kiểm nghiệm từng lô thành phẩm với các chỉ tiêu chất chính đã công bố, kim loại nặng và vi sinh vật trước khi xuất xưởng.
  3. Rà soát lại hồ sơ công bố sản phẩm, bảo đảm chỉ tiêu và công dụng ghi trên nhãn khớp hồ sơ.
  4. Kiểm soát nguyên liệu đầu vào: nguồn gốc, hạn dùng, danh mục phụ gia được phép sử dụng (liên quan Điều 308).
  5. Lưu mẫu và hồ sơ lô để chứng minh chất lượng khi có khiếu nại hoặc kiểm tra.

Doanh nghiệp cần kiểm soát quảng cáo và phân phối ra sao?

Doanh nghiệp cần chỉ quảng cáo đúng nội dung đã được xác nhận và theo dõi sản phẩm trên thị trường để phát hiện hàng giả mạo thương hiệu. Việc này giúp hạn chế rủi ro theo Điều 179 và Điều 181. Các việc cụ thể gồm:

  • Phân công đầu mối duyệt mọi nội dung quảng cáo, kể cả nội dung của đối tác phân phối và người bán hàng trực tuyến.
  • Lưu hồ sơ phê duyệt nội dung quảng cáo và hồ sơ đào tạo đội ngũ tư vấn.
  • Theo dõi sản phẩm mang thương hiệu của công ty trên sàn thương mại điện tử, phối hợp cơ quan chức năng khi phát hiện hàng giả.
  • Xây dựng quy trình thu hồi sản phẩm khi phát hiện lô hàng không đạt.

Thái Minh Hitech bảo đảm chất lượng sản phẩm như thế nào?

Thái Minh Hitech sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm và thuốc từ dược liệu theo tiêu chuẩn GMP, với hoạt động kiểm nghiệm theo ISO 17025 và GLP. Công ty xác định bảo đảm chất lượng là điều kiện để phát triển bền vững và tuân thủ pháp luật. Quy trình từ nghiên cứu đến sản xuất một sản phẩm được giới thiệu tại bài viết Một sản phẩm Thái Minh ra đời như thế nào?.

Câu hỏi thường gặp

TPBVSK có thuộc phạm vi Điều 175 không?

Có. TPBVSK là thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP, nên sản phẩm giả hoặc vi phạm quy chuẩn bắt buộc có thể bị xử lý theo Điều 175.

Hành vi trước ngày 01/3/2027 xử lý theo luật nào?

Theo Điều 7 bộ luật mới, hành vi xử lý theo điều luật có hiệu lực tại thời điểm thực hiện. Quy định mới nặng hơn không áp dụng cho hành vi trước 01/3/2027; quy định có lợi hơn thì được áp dụng.

Doanh nghiệp đã khắc phục hậu quả có được giảm nhẹ không?

Có. Điều 3 bộ luật mới quy định khoan hồng với pháp nhân tích cực hợp tác, tự nguyện bồi thường thiệt hại, chủ động ngăn chặn hoặc khắc phục hậu quả.

Nguồn tham khảo

  1. Quốc hội khóa XVI. Bộ luật Hình sự, thông qua ngày 20/11/2026 tại Kỳ họp thứ 2 (các điều 3, 78, 79, 81, 174, 175, 179, 181, 308, 414).
  2. Quốc hội khóa XIII. Bộ luật Hình sự năm 2015 (Luật 100/2015/QH13), Điều 193. https://hethongphapluat.com/bo-luat-hinh-su-2015/dieu-193
  3. Quốc hội khóa XII. Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12.
  4. Chính phủ. Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm.
  5. Trường Phong, Luân Dũng (20/11/2026). Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Chính thức bỏ án tử hình với 6 tội danh. Báo Tiền Phong. https://tienphong.vn/quoc-hoi-thong-qua-bo-luat-hinh-su-sua-doi-chinh-thuc-bo-an-tu-hinh-voi-6-toi-danh-post1896147.tpo
  6. Việt Đức (20/11/2026). Quốc hội thông qua 3 luật, 2 nghị quyết về tư pháp và phòng, chống tội phạm. VietnamPlus. https://www.vietnamplus.vn/quoc-hoi-thong-qua-3-luat-2-nghi-quyet-ve-tu-phap-va-phong-chong-toi-pham-post1149695.vnp
  7. Phương Thủy (20/11/2026). Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bỏ hình phạt tử hình đối với một số tội danh. Báo Công an nhân dân. https://cand.vn/quoc-hoi-thong-qua-bo-luat-hinh-su-sua-doi-bo-hinh-phat-tu-hinh-doi-voi-mot-so-toi-danh-post828305.html
  8. Bảo Ngọc (20/11/2026). Đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/tin-van-ban-moi/da-thong-qua-nghi-quyet-cua-quoc-hoi-ve-viec-thi-hanh-bo-luat-hinh-su-sua-doi-186-115981-article.html

Ảnh: quochoi.vn

Tác giả: Dược sĩ Đỗ Việt Hà

Cập nhật lúc: 21/11/2026
Loading...