Thông tư 45/2026: Cơ sở GMP thuốc dược liệu sản xuất TPBVSK lưu ý gì?

Thông tư 45/2026/TT-BYT do Bộ Y tế ký ngày 01/11/2026, có hiệu lực từ 01/01/2027, sửa đổi Thông tư 28/2025/TT-BYT về GMP thuốc, nguyên liệu làm thuốc. Với cơ sở đạt GMP thuốc dược liệu có sản xuất thêm thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK), Thông tư 45/2026 thay đổi phạm vi áp dụng GMP, bổ sung nghĩa vụ báo cáo và giao Cục An toàn thực phẩm chủ trì kiểm tra.

Dược liệu dùng sản xuất thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Dược liệu là nguyên liệu chung của thuốc dược liệu và TPBVSK (Ảnh minh họa)

Thông tư 45/2026 thay đổi gì với cơ sở GMP thuốc dược liệu?

Thông tư 45/2026 thay đổi 2 nhóm nội dung về phạm vi GMP thuốc dược liệu, gồm: phụ lục GMP áp dụng theo dạng bào chế và lựa chọn áp dụng GMP cao hơn.

Các thay đổi nằm ở khoản 2 và khoản 3 Điều 3 Thông tư 45/2026/TT-BYT, sửa đổi các khoản 3, 4, 5, 6, 8, 9 Điều 4 Thông tư 28/2025/TT-BYT. Dưới đây là chi tiết từng nhóm.

Phụ lục GMP cho thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền khác nhau thế nào giữa hai Thông tư?

Thông tư 45/2026 tách riêng nguyên liệu từ dược liệu theo dạng bào chế và thay nhóm "vị thuốc cổ truyền" bằng "cơ sở sơ chế, chế biến dược liệu".

Bảng sau so sánh quy định tại Điều 4 Thông tư 28/2025/TT-BYT trước và sau khi sửa đổi:

Đối tượng Thông tư 28/2025 Thông tư 45/2026 (từ 01/01/2027)
Thuốc dược liệu Phụ lục V (chung với nguyên liệu từ dược liệu) Phụ lục V
Nguyên liệu từ dược liệu dạng bào chế hiện đại Phụ lục V Phụ lục V hoặc Phần II Phụ lục VI
Nguyên liệu từ dược liệu dạng bào chế cổ truyền Phụ lục V Phần I Phụ lục VI
Thuốc cổ truyền dạng bào chế cổ truyền Phần I Phụ lục VI (cao, đơn, hoàn, bột, rượu thuốc, cồn thuốc) Phần I Phụ lục VI (cao, hoàn, bột, rượu thuốc, cồn thuốc)
Thuốc cổ truyền dạng bào chế hiện đại Phần II Phụ lục VI Phần II Phụ lục VI (viên nang, viên nén, cốm và dạng bào chế khác)
Vị thuốc cổ truyền / sơ chế, chế biến dược liệu Phụ lục VII (cơ sở sản xuất vị thuốc cổ truyền) Phụ lục VII (cơ sở sơ chế, chế biến dược liệu)

Cơ sở thuốc dược liệu có được chọn GMP cao hơn không?

Có, cơ sở sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, nguyên liệu từ dược liệu được áp dụng Phụ lục I, III hoặc IV, tức WHO-GMP, PIC/S-GMP hoặc EU-GMP.

Khoản 8 Điều 4 sửa đổi thay cụm "vị thuốc cổ truyền" bằng "nguyên liệu từ dược liệu". Ngoài ra, khoản 9 Điều 4 sửa đổi bổ sung lựa chọn cho cơ sở sơ chế, chế biến dược liệu. Nhóm cơ sở này được áp dụng Phụ lục I, III, IV, V hoặc VI.

Cơ sở GMP thuốc dược liệu có được sản xuất TPBVSK không?

Có, cơ sở sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền được sản xuất TPBVSK có dạng bào chế tương ứng với dạng bào chế đã được chứng nhận GMP.

Quy định này nằm tại khoản 15 Điều 4 Thông tư 28/2025/TT-BYT và không bị sửa đổi. Cơ sở phải áp dụng GMP tương ứng theo khoản 1, 8, 9 Điều 4. Tuy nhiên, Thông tư 45/2026 bổ sung nghĩa vụ báo cáo và quy định rõ cơ quan chủ trì kiểm tra.

Dây chuyền sản xuất trong phòng sạch GMP

Sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc phải có dạng bào chế tương ứng với dạng đã được chứng nhận GMP (Ảnh minh họa)

Báo cáo nào mới khi sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc?

Thông tư 45/2026 bổ sung 2 nghĩa vụ báo cáo: báo cáo trước khi sản xuất TPBVSK và báo cáo hoạt động sản xuất gửi 3 Cục thuộc Bộ Y tế.

Hai nghĩa vụ này nằm tại điểm e khoản 5 Điều 23 Thông tư 28/2025/TT-BYT, được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 13 Thông tư 45/2026/TT-BYT:

  1. Báo cáo hoạt động sản xuất TPBVSK đến Cơ quan tiếp nhận (theo Điều 6) và Cục An toàn thực phẩm, trước khi sản xuất TPBVSK.
  2. Báo cáo hoạt động sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền và TPBVSK đến Cục Quản lý Dược, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền và Cục An toàn thực phẩm.

Trước đây, điểm đ khoản 5 Điều 23 Thông tư 28/2025 chỉ yêu cầu cơ sở tuân thủ pháp luật về quản lý TPBVSK. Thông tư 28/2025 chưa quy định riêng việc báo cáo này.

Cơ quan nào kiểm tra sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc?

Cục An toàn thực phẩm chủ trì kiểm tra GMP với hoạt động sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc, phối hợp với Cục Quản lý Dược và Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền.

Nhiệm vụ này được bổ sung tại khoản 2a Điều 23 Thông tư 28/2025/TT-BYT. Đồng thời, khoản 2 Điều 15 Thông tư 45/2026 sửa điểm c khoản 1 Điều 7 Thông tư 18/2019/TT-BYT về GMP TPBVSK cho thống nhất.

Sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc có những giới hạn nào?

Sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc có 3 giới hạn chính, gồm: dạng bào chế tương ứng, loại trừ probiotics với cơ sở thuốc không kê đơn và điều kiện riêng với dây chuyền probiotics.

  • Dạng bào chế TPBVSK phải tương ứng với dạng bào chế đã được chứng nhận GMP (khoản 15 Điều 4).
  • Cơ sở chỉ sản xuất thuốc hóa dược không kê đơn không được sản xuất TPBVSK chứa vi sinh vật sống (khoản 12 Điều 4 sửa đổi).
  • Dây chuyền riêng probiotics được sản xuất TPBVSK cùng loại vi sinh vật sống, hoặc phối hợp với vitamin (khoản 17 Điều 4 sửa đổi).

Thủ tục báo cáo thay đổi có gì mới?

Thông tư 45/2026 bổ sung kho bảo quản và phòng kiểm tra chất lượng (khu vực kiểm nghiệm vi sinh) vào nhóm thay đổi phải báo cáo.

Điều 11 Thông tư 28/2025/TT-BYT được thay thế toàn bộ bởi Điều 8 Thông tư 45/2026/TT-BYT. Các thay đổi chia thành 3 nhóm thủ tục.

Phòng lab kiểm nghiệm Thái Minh Hitech

Phòng lab kiểm nghiệm đạt ISO/IEC 17025 của Thái Minh Hitech

Những thay đổi nào cần báo cáo và chờ đánh giá thực tế?

Thay đổi vị trí hoặc bổ sung kho bảo quản, phòng kiểm tra chất lượng tại cùng địa điểm kinh doanh phải nộp báo cáo thay đổi để đánh giá thực tế.

Theo khoản 4 Điều 11 mới, nhóm này còn gồm thay đổi vị trí nhà máy, bổ sung nhà máy ở vị trí mới và mở rộng nhà máy. Cơ sở nộp báo cáo theo Mẫu số 06 Phụ lục X kèm tài liệu kỹ thuật.

Những thay đổi nào chỉ cần nộp báo cáo?

Mở rộng, sửa chữa kho bảo quản, phòng kiểm tra chất lượng hoặc thay đổi hệ thống phụ trợ ảnh hưởng điều kiện bảo quản chỉ cần nộp báo cáo thay đổi.

Khoản 5 Điều 11 mới liệt kê 6 trường hợp. Nhóm này gồm sửa chữa nhà xưởng, thay thiết bị chính và thay hệ thống phụ trợ với cơ sở không sản xuất thuốc vô trùng.

Chuyển phạm vi từ thuốc dược liệu sang thuốc không kê đơn cần thủ tục gì?

Cơ sở chuyển phạm vi từ thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền sang thuốc hóa dược không kê đơn phải đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược.

Quy định này nằm tại điểm b khoản 2 Điều 11 mới. Cơ sở chỉ được sản xuất theo phạm vi mới sau khi được cấp Giấy chứng nhận.

Thông tư 45/2026 áp dụng từ khi nào, chuyển tiếp ra sao?

Thông tư 45/2026/TT-BYT áp dụng từ ngày 01/01/2027; hồ sơ nộp trước ngày này được đánh giá theo Thông tư 28/2025 hoặc Thông tư 45/2026 nếu cơ sở đề nghị.

Quy định chuyển tiếp tại điểm a khoản 3 Điều 15 áp dụng cho 4 loại hồ sơ:

  • Hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược.
  • Hồ sơ đề nghị đánh giá đáp ứng GMP.
  • Hồ sơ đánh giá định kỳ việc duy trì đáp ứng GMP.
  • Báo cáo thay đổi.

Thông tư không quy định thời gian chuyển tiếp riêng cho nghĩa vụ báo cáo TPBVSK. Vì vậy, cơ sở GMP thuốc dược liệu sản xuất TPBVSK cần áp dụng Thông tư 45/2026 từ ngày 01/01/2027.

Các phụ lục sửa đổi ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp?

Thông tư 45/2026 sửa đổi 5 phụ lục (VI, VII, IX, X, XI); trong đó Phụ lục IX, X, XI áp dụng cho mọi cơ sở sản xuất thuốc, kể cả cơ sở đạt WHO-GMP.

Quy định này nằm tại khoản 1 Điều 14 Thông tư 45/2026/TT-BYT. Các điểm dưới đây được đối chiếu giữa phụ lục ban hành kèm Thông tư 28/2025/TT-BYT và phụ lục sửa đổi kèm Thông tư 45/2026/TT-BYT.

Phụ lục IX thay đổi cách xếp mức độ đáp ứng GMP thế nào?

Phụ lục IX mới xếp mức độ theo số tồn tại nặng của từng dây chuyền; cơ sở 1 dây chuyền có từ 7 tồn tại nặng bị xếp mức độ 4, thay vì từ 15 như trước.

Bảng sau so sánh ngưỡng phân loại giữa hai phiên bản:

Mức độ Thông tư 28/2025 Thông tư 45/2026
Mức độ 1 Không có tồn tại nghiêm trọng, tồn tại nặng Giữ nguyên
Mức độ 2 1–6 tồn tại nặng Giữ nguyên
Mức độ 3 7–14 tồn tại nặng Cơ sở từ 2 dây chuyền có 7–13 tồn tại nặng
Mức độ 4 Từ 1 tồn tại nghiêm trọng hoặc từ 15 tồn tại nặng Từ 1 tồn tại nghiêm trọng; từ 7 tồn tại nặng (cơ sở 1 dây chuyền); từ 14 tồn tại nặng (cơ sở từ 2 dây chuyền)

Ngoài ra, dây chuyền liên quan trực tiếp từ 7 tồn tại nặng bị xếp mức độ 4. Cơ sở mức độ 4 phải tạm ngừng sản xuất với phạm vi không đáp ứng. Phụ lục IX mới còn bổ sung danh sách tồn tại nặng phải đánh giá thực tế khi khắc phục, gồm kho bảo quản, khu vực lấy mẫu và phòng kiểm nghiệm vi sinh.

Phụ lục XI phân loại dây chuyền ra sao?

Phụ lục XI bổ sung Phần II phân loại dây chuyền đánh giá GMP; các dạng bào chế sản xuất trên cùng nhà xưởng, thiết bị được tính là 1 dây chuyền.

Phần II là nội dung mới so với Phụ lục XI kèm Thông tư 28/2025. Thuốc không vô trùng được chia thành dây chuyền thuốc phân liều dạng rắn, viên nang mềm, thuốc uống dạng lỏng và các dây chuyền khác. Nguyên liệu từ dược liệu có dây chuyền cao, cốm bột, phiến và vị thuốc cổ truyền. Đóng gói sơ cấp và đóng gói thứ cấp là 2 dây chuyền riêng. Cách đếm dây chuyền này quyết định ngưỡng tồn tại nặng tại Phụ lục IX.

Biểu mẫu ở Phụ lục X thay đổi những gì?

Phụ lục X bổ sung dòng thuốc cổ truyền và TPBVSK vào bảng số lô của Mẫu số 02, đồng thời bổ sung PIC/S-GMP, EU-GMP vào Mẫu số 01.

Dưới đây là 3 điểm thay đổi chính:

  • Mẫu số 02 (báo cáo hoạt động sản xuất, duy trì GMP): bảng số lô theo năm có thêm dòng "Thuốc cổ truyền" và "Thực phẩm bảo vệ sức khỏe".
  • Mẫu số 02 có thêm phần Kết luận, trong đó cơ sở cam kết sẵn sàng để Bộ Y tế đánh giá tại cơ sở.
  • Mẫu số 01 (đơn đề nghị đánh giá) cho ghi tiêu chuẩn WHO-GMP, PIC/S-GMP, EU-GMP hoặc GMP thuốc dược liệu.

Phụ lục VI, VII thay đổi gì với thuốc cổ truyền, dược liệu?

Phụ lục VI bổ sung yêu cầu bảo quản riêng dược liệu chứa tinh dầu; Phụ lục VII chuyển từ "GMP vị thuốc cổ truyền" thành "GMP sản xuất dược liệu".

Các thay đổi chính của hai phụ lục gồm:

  • Phụ lục VI: dược liệu chứa tinh dầu phải bảo quản ở khu vực riêng, nhiệt độ phù hợp; Phần I bỏ dạng "đơn".
  • Phụ lục VI, VII: nhân sự kiểm tra chất lượng cần "chuyên môn phù hợp với phạm vi sản xuất", thay cho yêu cầu "chuyên môn sâu".
  • Phụ lục VI, VII: lấy mẫu theo Thông tư 30/2025/TT-BYT, thay cho Thông tư 11/2018/TT-BYT.
  • Phụ lục VII: dược liệu được xuất xưởng khi đạt tiêu chuẩn đã đăng ký hoặc đã công bố.

Cơ sở áp dụng WHO-GMP theo Phụ lục I, như Thái Minh Hitech, không bắt buộc áp dụng Phụ lục VI. Phụ lục VII chỉ liên quan khi doanh nghiệp tự sơ chế, chế biến dược liệu.

Từ các điểm mới trên, doanh nghiệp sản xuất song song hai nhóm sản phẩm cần chuẩn bị một số việc trong nội bộ.

Doanh nghiệp sản xuất song song thuốc dược liệu và TPBVSK cần chuẩn bị gì?

Doanh nghiệp cần chuẩn bị 2 việc trước ngày 01/01/2027, gồm: rà soát phạm vi chứng nhận GMP và cập nhật quy trình báo cáo theo biểu mẫu mới.

Rà soát phạm vi chứng nhận GMP gồm những gì?

Rà soát phạm vi chứng nhận gồm đối chiếu dạng bào chế TPBVSK đang sản xuất với dạng bào chế ghi trên Giấy chứng nhận GMP.

Ví dụ, Giấy chứng nhận GMP số 39/GCN-QLD ngày 15/01/2026 của Thái Minh Hitech chứng nhận đáp ứng WHO-GMP. Phạm vi gồm thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền dạng viên nang cứng, thuốc bột, thuốc cốm, viên nén, viên nén bao phim và viên hoàn mềm. Giấy chứng nhận có hiệu lực đến ngày 15/11/2028.

Giấy chứng nhận GMP của Thái Minh Hitech

Giấy chứng nhận GMP số 39/GCN-QLD của Thái Minh Hitech

Quy trình báo cáo nội bộ cần cập nhật những gì?

Quy trình báo cáo nội bộ cần bổ sung bước báo cáo trước khi sản xuất TPBVSK và danh sách 3 Cục nhận báo cáo hoạt động sản xuất.

Doanh nghiệp nên phân công đầu mối theo dõi các mốc báo cáo. Ngoài ra, quy trình kiểm soát thay đổi cần bổ sung trường hợp thay đổi kho bảo quản và phòng kiểm nghiệm vi sinh. Hồ sơ lô cần tách số liệu TPBVSK để kê vào Mẫu số 02 Phụ lục X.

Câu hỏi thường gặp

Thông tư 45/2026/TT-BYT có hiệu lực khi nào?

Thông tư 45/2026/TT-BYT có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027.

Giấy chứng nhận GMP cấp theo Thông tư 28/2025 có còn hiệu lực không?

Có, Giấy chứng nhận GMP cấp theo Thông tư 28/2025 vẫn còn hiệu lực theo thời hạn ghi trên giấy; khi tái thẩm định, cơ sở áp dụng văn bản mới nhất.

Cơ sở GMP thuốc dược liệu có cần xin phép riêng để sản xuất TPBVSK không?

Không cần đánh giá GMP riêng nếu dạng bào chế tương ứng, nhưng cơ sở phải báo cáo trước khi sản xuất và tuân thủ quy định về TPBVSK.

Cục nào chủ trì kiểm tra sản xuất TPBVSK trên dây chuyền thuốc?

Cục An toàn thực phẩm chủ trì kiểm tra, phối hợp với Cục Quản lý Dược và Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền.

Tài liệu tải về

Nguồn tham khảo

  • Bộ Y tế. Thông tư 45/2026/TT-BYT ngày 01/11/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều tại Thông tư 28/2025/TT-BYT.
  • Bộ Y tế. Thông tư 28/2025/TT-BYT ngày 01/07/2025 quy định về Thực hành tốt sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc.
  • Cục Quản lý Dược. Giấy chứng nhận GMP số 39/GCN-QLD ngày 15/01/2026 cấp cho Công ty CP Công nghệ cao Thái Minh.

Tác giả: Dược sĩ Đỗ Việt Hà

Cập nhật lúc: 20/11/2026
Loading...